Kasaysayan
Determinismo at Posibilismo
Ilaya
Ilawod
100

Ano ang depinisyon ng kamalayang pangkasaysayan?

Ito ay tumutukoy sa kakayahang makita ang koneksiyon ng nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap.

100

Ano ang depinisyon ng Determinismong Pangkapaligiran?

Ito ay paniniwala na ang kalikasan ang may kapangyarihan sa sangkatauhan, kung saan pinaniniwalaan na kinokontrol nito ang kilos ng tao at siyang nagdidikta sa pag-unlad ng lipunan.

100

Ano ang Ilaya?

Ito ang itaas na bahagi ng ilog o ang kabundukan.

100

Ano ang Ilawod?

Ito ay tumutukoy sa ibabang bahagi ng ilog o mga baybaying lugar.

200

Kahit na nanumbalik ang demokrasya sa Pilipinas apatnapung taon pagkatapos ng EDSA People Power I, naniniwala si Andres na may moral na responsibilidad ang lipunan na alalahanin ito. Alin sa mga sumusunod na palatandaan ng kamalayang pangkasaysayan ang ipinapamalas ni Bernard?

Dimensiyong Etiko

200

Dahil napaliligiran ng malawak na karagatan ang kanilang pamayanan, gumawa ang mga tao ng mga sasakyang-dagat upang mapadali ang pagpunta sa ibang lugar at pakikipag-ugnayan sa ibang pamayanan. Ito ay naglalarawan sa anong pananaw?

Posibilismo

200

Magbigay ng dalawang pangunahing hanapbuhay ng mga pamayanan sa Ilaya

Pagsasaka
Pangangaso
Pagkakaingin

200

Magbigay ng dalawang pangunahing hanapbuhay ng mga pamayanan sa Ilawod

Pangangalakal
Pangingisda

200

Sa halip na maniwala sa isang viral video sa TikTok tungkol sa Mendiola Massacre, pumunta si Maria sa pambansang aklatan upang basahin ang mga dyaryo at ulat ng komisyon na nailathala mismo noong Enero 1987. Ano ang palatandaan na kamalayang pangkasaysayan ang ipinapakita rito?

Ebidensiya mula sa Pangunahing Sanggunian

200

Sa usaping Determinismo at Posibilismo, ano ang dapat ang laging isinaalang-alang sa kontekstong ito?

Heograpiya

200

Paano nagiging daluyan ng karunungan ang Binukot?

Ang Binukot ang nagpapanatili ng kultura at kaalaman patungkol sa kanilang pamayanan. 

200

Ipaliwanag ang dalawang pangkat na bahagi ng pamayanang Ilawod

Moro- Matatagpuan sa Mindanao na may kultura at pamumuhay na malapit sa dagat at mga pulo
Badjao- Kilala bilang mga naninirahan sa bangka at napapalipat-lipat ayon sa agos ng dagat

400

May kasaysayan ba ang Pilipinas? Ipaliwanag ito batay sa pananaw ng Pilipino patungkol sa kasaysayan. 

“Mga salaysay na may saysay para sa sinasalaysayang grupo ng tao.”

400

Ipaliwanag ang pinagkaiba ng Posibilismo at Determinismo.

DETERMINISMO- Ang kapaligiran ang nagdidikta sa buhay ng tao.
POSIBILISMO- May impluwensya ang kapaligiran, ngunit ang tao ay may kakayahang humanap ng paraan umangkop at makinabang.

400

Ano ang mga pananaw na parehas sa sumasalamin sa pamayanan ng Ilaya at Ilawod? Ipaliwanag. 

Pagpapahalaga sa komunidad at kapaligiran. 

400

Bakit may mataas na pagpapahalaga ang mga Badjao sa karagatan?

Ito ay nakaugat sa kanilang paniniwala na ng karagatan ay banal. 
500

Paano mo ipapaghahambing ang Kanluranin at Pilipinong perspetikbo sa usaping kasaysayan?

Kanluranin- written records
Pilipino- oral tradition 

500
Sa dalawang pananaw, ano ang mas higit na pinapaniwalaan ng mga tao ngayon? Magbigay ng halimbawa. 

Ito ay ang pananaw ng posibilismo, ito ay ang pagtingin sa kalikasan na nagtatakda lamang ng mga limitasyon at nag-aalok ng mga posibilidad, ngunit ang teknolohiya, kultura, at malayang pagpili ng tao ang nagpapasya kung paano mabubuhay. 

500

Ipaghambing ang pagkakaiba ng mga pamayanan sa Ilaya at Ilawod. 

Sentro/Malayo- Kalakalan, Pamahalaan, at Kolonyalismo

500

Paano nakakaimpluwensiya ang mga dayuhan sa mga pamayanang Ilawod?

Kultura
Tradisyon
Pananaw
Paraan ng Pamumuhay