BANK TIZIMI EVOLYUTSIYASI VA RAQAMLI BANKLAR
Ўзбекистондаги рақамли банклар qaysilar va ular nechanchi yilning qaysi oyida Марказий Банк литсензиясини олган.
Ҳозирда Ўзбекистонда учта рақамли банк фаолият юритмоқда. Булар: ТБC Банк, Анорбанк ва Банк Апелсин. ТБC Банк ва Анорбанк банклари 2020-йилнинг мос равишда апрел ва август ойларида, ойида Банк Апелсин эса 2021-йилнинг ноябр Марказий Банк литсензиясини олган.
O‘zbekiston qonunchiligiga ilk marta raqamli bank tushunchasi nechanchi-yildan boshlab kiritilgan bo‘lib, "Banklarni ro‘yxatga olish va ular faoliyatini litsenziyalash tartibi to‘g‘risida" Nizomning birinchi bandida raqamli bankka qanday ta’rif berilgan:
2018-yildan boshlab.
Raqamli bank — innovatsion bank texnologiyalaridan foydalangan holda (kassa xizmatini ko‘rsatmasdan) bank xizmatlarini masofaviy ko‘rsatuvchi bank yoki uning tarkibiy bo‘linmasi.
Bank multiplikatori nima?
Bank multiplikatori — bu tijorat banklari tizimi doirasida depozitlar va kreditlar orqali pul massasining ko‘payish jarayonidir.
Fundamental tahlil deb ?
Iqtisodiy, siyosiy va hatto mavsumiy omillar savdo bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, ularni muntazam o‘rganish va kelajakdagi narx qiymatlarini aniqlash uchun foydalanish fundamental tahlil deb ataladi.
Rақамли валютадан фойдаланишнинг кенгайиши билан боғлиқ бўлиши мумкин бўлган eng катта хавф.
Тўловни нотўғри кўрсатиш.Тўлов бўйича нотўғри маълумотлар кўплаб тузилмаларда тақдим этилиши мумкин.
Кибер жиноятлар Бўлиб-бўлиб тўлаш хавфсизлиги кенгайиб бораётганига қарамай, кибержиноятчилар товламачиликни амалга оширишнинг мураккаблиги ҳам тобора мураккаб бўлиб бормоқда.
Bank mobil ilovasida mavjud imkoniyatlar:
Nima uchun bank multiplikatori jarayoni "zanjirli bog‘lanish" deb ataladi?
Chunki bir bankdan olingan kredit boshqa bankka depozit bo‘lib tushadi va bu zanjir iqtisodiyotda pul massasining ko‘payishiga sabab bo‘ladi.
Fundamental tahlil o‘tkazishda qanday hodisalar hisobga olinadi?
iqtisodiy, geosiyosiy va ijtimoiy hodisalar;
muayyan mamlakat uchun iqtisodiy istiqbol va umumiy bozor kayfiyati;
tabiiy ofatlar (ekstremal ob-havo sharoiti, jiddiy zarar keltiruvchi zilzilalar va bo‘ronlar);
mamlakatlar o‘rtasidagi urushlar va nizolar davrlari;
siyosiy voqealar (prezident saylovlari, referendumlar, forumlar);
Интернет-банкинг –
бу мижозларнинг депозит ҳисобварақларини, жумладан банк карталарига очилган ҳисобварақларини, интернет орқали бошқариш ҳуқуқини берувчи тизимдир.
Raqamli bank rivojlanish strategiyasining asosi - mijozlarga yo‘naltirilganlik bo‘lib, u o‘zida bir qator elementlarni o‘z ichiga oladi ?
Jumladan, sezgirlik va yordam berish istagi, yondashuvning soddaligi, odamlarga hayotda va biznesda bir qadam oldinda bo‘lish imkoniyatini berish, har qanday mijozga individual yondashuvni saqlab qolish va ma’lumotlarni qayta ishlashda xavfsizlikni ta’minlash bilan har qanday so‘rovni iloji boricha tezroq bajarishga yo‘nalganlik.
Gresham qonunining mohiyati nimada?
Yomon pul yaxshi pulni muomaladan siqib chiqaradi
Texnik tahlil – bu ?
Turli xil vaqt oraliqlaridagi ma’lumotlarni taqqoslash yo‘li bilan narx harakatini bashorat qilish va bozorning o‘zini tutish qonuniyatlarini aniqlash usulidir.
Мижоз учун СМС-банкинг хизмати qanday амалларни бажариш имкониятларини беради ?
ҳисобварағига келиб тушган маблағлар;
ҳисобварағидан қилинган харажатлар; ҳисобварақ баланси;
кун давомида ўтказилган банк оператсиялари ҳақида оператив маълумот олиш.
“Bank texnologiyasi” atamasiga ta'rif bering ?
“Bank texnologiyasi” atamasi banklarga o‘z mijozlariga xavfsiz, ishonchli va arzon narxlarda yaxshiroq xizmatlarni taklif qilishi hamda bank xizmatlari bozorida raqobatbardosh ustunlikka erishishi uchun zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishni anglatadi.
Банковские мультипликаторные математические формулы
m = 1/R , бу ерда m — мультипликатор, R — майбурий захира ставкиси.
Raqamli aktivlar kursini prognoz qilishda qanday xavflar mavjud ?
Bozorning keskin o‘zgaruvchanligi
Katta investorlar ta’siri
Noto‘g‘ri ma’lumotlar
Kutilmagan global voqealar
Shu sababli prognozlar har doim 100% aniq bo‘lmaydi.
Raqamli banklarda sun’iy intellekt (AI) va avtomatlashtirishdan keng foydalanish kredit riskini boshqarishda qanday muammolar va xavflarni keltirib chiqaradi?
Raqamli banklarda AI va avtomatlashtirish kredit riskini baholashni tezlashtiradi va samaradorlikni oshiradi. Biroq bu jarayon bir qator xavflarni ham yuzaga keltiradi:
Algoritmik xatoliklar: Noto‘g‘ri yoki yetarli bo‘lmagan ma’lumotlar asosida qaror qabul qilinishi mumkin.
Diskriminatsiya (bias): AI ayrim mijoz guruhlariga nisbatan adolatsiz qarorlar chiqarishi ehtimoli mavjud.
Shaffoflik muammosi: Algoritmlar qanday qaror qabul qilayotganini tushunish qiyin (black-box muammo).
Kiberxavfsizlik xavfi: Avtomatlashtirilgan tizimlar hujumlarga nishon bo‘lishi mumkin.
Texnik nosozliklar: Tizimdagi xatoliklar noto‘g‘ri kredit ajratilishiga olib keladi.
SWIFT bu ----------------
1973 yildan buyon faoliyat yurituvchi va 11 000 ta bank va boshqa moliya institutlari bilan hamkorlik qiladigan butun dunyo bo‘ylab banklararo moliyaviy aloqa kanallari tizimi.
Agar majburiy zaxira stavkasi 20% bo‘lsa, bank tizimiga tushgan 1000 so‘m yangi depozit maksimal qancha pul massasini yarata oladi?
Multiplikator m = 1 / 0,2 = 5. Demak, 1000 \ 5 = 5000 so‘m.
Texnik tahlil qanday paydo bo‘ldi uning tarixi ?
Hammasi Dow Jones indeksini ishlab chiquvchilardan biri Charlz Dou bilan boshlandi. ‘Shuinday qilib, u narx harakatining uchta tendentsiyasini aniqladi: y’qoriga, pastga va tekis. Shuiningdek, uning kashfiyotlari xazinasida narx harakati - ko‘rsatkichlarni tasdiqlash va rad etish nazariyasi mavjud. U birinchi bo‘lib bozordagi bitimlar hajmini kuzatish qanchalik muhimligini aytib o‘tdi va o‘z hamkorlariga prognozlash usullarini o‘tkazdi.