Ludzie
Przywódca Związku Radzieckiego po śmierci Lenina. Wprowadził brutalny system totalitarny oparty na terrorze, masowych deportacjach i obozach pracy (GUŁag). Odpowiadał za kolektywizację rolnictwa, wielkie czystki i podporządkowanie Europy Wschodniej, w tym Polski, po II wojnie światowej.
Józef Stalin
Konferencja jałtańska i wkroczenie Armii Czerwonej do Polski
1945
Jedyna legalna partia komunistyczna w Polsce po 1948 r., kierowała krajem.
PZPR (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza)
Kontrola publikacji, książek, gazet i radia przez państwo.
Cenzura
Mały, popularny samochód osobowy produkowany w Polsce od lat 70.; symbol motoryzacji PRL i „małego fiata”
Fiat 126p
Polski polityk komunistyczny i działacz agentury sowieckiej. Po wojnie został prezydentem Polski, a następnie I sekretarzem PZPR. Nadzorował stalinizację kraju, zwalczanie opozycji i utrwalanie władzy komunistów, m.in. poprzez procesy polityczne i represje.
Bolesław Bierut
Sfałszowane referendum ludowe („3 razy tak”) – pierwszy krok do utrwalenia władzy komunistów.
1946
Bezkrytyczne wychwalanie przywódców, np. Stalina i Bieruta.
Kult jednostki
Przymusowe łączenie gospodarstw w państwowe lub spółdzielcze.
Kolektywizacja
Specjalne talony lub kupony, które w PRL pozwalały kupować towary deficytowe, np. cukier, mięso czy masło.
Kartki
Ostatni premier Polski na uchodźstwie, a po wojnie przywódca PSL w kraju. Próbował legalnie przeciwstawić się komunistom, walcząc o demokratyczne wybory. Po sfałszowanych wyborach w 1947 roku musiał uciekać z Polski w obawie o życie.
Stanisław Mikołajczyk
Powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) – zjednoczenie partii komunistycznych i wprowadzenie polityki stalinowskiej.
1948
Oficjalna nazwa państwa polskiego w okresie komunizmu.
PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa)
Przejmowanie przez państwo prywatnych fabryk, banków i ziemi.
Nacjonalizacja
Popularna pralka automatyczna w PRL, znana z charakterystycznego bębna i ręcznego nastawiania programów.
Frania
Polski działacz komunistyczny. W latach 1948–1956 usunięty z władzy, potem wrócił podczas "odwilży październikowej". Początkowo cieszył się poparciem społecznym jako „polska droga do socjalizmu”, ale z czasem doprowadził do zahamowania reform i represji, m.in. wobec protestujących w 1970 roku.
Władysław Gomułka
Śmierć Stalina – początek zmian, choć w Polsce stalinowskie praktyki utrzymywały się jeszcze przez kilka lat.
1953
System nacisku informacyjnego, promujący idee komunistyczne i Stalina.
Propaganda
Odwilż październikowa w Polsce: Gomułka przejmuje władzę i częściowo ogranicza represje stalinowskie.
1956
Urządzenie do robienia gazowanej wody w domu
Syfon
Rotmistrz Wojska Polskiego, bohater podziemia. Dobrowolnie dał się uwięzić w Auschwitz, aby zdobyć informacje o obozie i stworzyć tam strukturę konspiracyjną. Po wojnie walczył z komunistami. Aresztowany, torturowany i skazany na śmierć w 1948 roku. Jeden z największych bohaterów XX wieku.
Witold Pilecki
Procesy pokazowe przeciwko przywódcom opozycji i działaczom PPS/Stronnictwa Ludowego – m.in. proces szesnastu; służyły zastraszeniu społeczeństwa i utrwaleniu władzy PZPR.
1948-49
Tajna policja polityczna, która ścigała opozycję.
Ubecka bezpieka (MBP/UB)
Aresztowania, więzienia, tortury wobec przeciwników komunistycznych.
Represje polityczne
Urządzenie montowane na wózku, obecne na ulicach do robienia gazowanej wody sodowej; często używany zamiast kupowania butelkowanej wody.
Saturator