TMK tushunchasi
Rivojlanish bosqichlari
Bozorga kirish shakllari
Raqamlar
Tuzilma va turlar
100

Xorijiy aktivga ega bo'lgan, ishlab chiqarish va savdo faoliyati bir davlat chegarasidan chiqib ketgan milliy monopoliyalar qanday ataladi?

Transmilliy korporatsiyalar (TMK)

100

TMKlarning birinchi bosqichi qaysi davrni o'z ichiga oladi?


XIX asr oxiridan Birinchi jahon urushigacha (1914–1918)

100

Tovar belgisi va texnologiyalarni boshqa shaxsga sotish yoki vaqtincha foydalanishga berish qanday ataladi?


Franchayzing

100

YuNKTAD ma'lumotiga ko'ra, 2022-yilda dunyoda nechta TMK bo'lgan?


Taxminan 65 ming ta (862 mingga yaqin bo'linmasi bilan)

100

Kapitalining 100 foizi bosh kompaniyaga tegishli bo'lgan va qabul qiluvchi davlatda yuridik shaxs hisoblanmaydigan bo'linma qanday ataladi?


Filial

200

Bir necha davlatning milliy korporatsiyalarini ishlab chiqarish va ilmiy-tadqiqot asosida birlashtirgan xalqaro korporatsiya qanday ataladi?

Ko'pmilliy korporatsiya (KMK)

200

Ikki jahon urushi oralig'idagi ikkinchi bosqichda (1918–1939) TMKlarning asosiy manfaatlari qaysi sohalarda bo'lgan?


Neft va boshqa mineral xomashyoni qazib olish, mashina va jihozlar, harbiy texnika ishlab chiqarish

200

Franchayzingda huquqni sotuvchi va sotib oluvchi tomonlar qanday ataladi?


Franchayzer (sotuvchi) va franchayzi (sotib oluvchi)

200

TMKlar jahon sanoat ishlab chiqarishining va jahon savdosining taxminan necha foizini nazorat qiladi?


Ishlab chiqarishning taxminan 50 foizini, savdoning 70 foizini

200

Qabul qiluvchi davlat qonunlariga ko'ra shaxsiy balansga ega yuridik shaxs bo'lgan, lekin nazorat ulushi bosh kompaniyaga tegishli bo'linma qanday ataladi?


Sho'ba kompaniya

300

XX asrning 80-yillarida vujudga kelgan va xalqaro kompaniyalar ichida yaqqol ajralib turuvchi korporatsiyalar qanday ataladi?

Global korporatsiyalar

300

Uchinchi bosqichda (1945–1970) tashkil topgan va keyinchalik "Boylar klubi" deb nom olgan tashkilot qaysi?


Iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti (IHRT)

300

Litsenzion kelishuvda to'lov evaziga ma'lum muddatga huquq oladigan tomon qanday ataladi?


Litsenziant

300

TMKlarda qancha kishi ishlaydi va bu dunyodagi band aholining necha foizini tashkil qiladi?


Taxminan 200 mln kishi, bu band aholining 8 foiziga yaqin

300

Uzoq muddatli va katta kapital talab qiladigan loyihani amalga oshirish uchun bir necha korporatsiyaning aktivlari vaqtincha birlashtiriladi. Bunday birlashma qanday ataladi?


Konsorsium

400

BMTning 60-yillardagi tasnifiga ko'ra kompaniya TMK hisoblanishi uchun qanday ikki shartga javob berishi kerak?

Yillik kapital aylanmasi kamida 100 mln dollar bo'lishi va kamida 6 ta davlatda bo'limi bo'lishi

400

To'rtinchi bosqich (1970–1980) qaysi xalqaro valyuta tizimining barbod bo'lishi bilan boshlangan?


Bretton-Vuds tizimi

400

TMK obyektni qurish va rejalashtirishdan tortib uni ishga tushirishgacha bo'lgan barcha ishlarni o'z zimmasiga oladigan shartnoma qanday ataladi?


"Kalit ostida" topshirish shartnomasi

400

Yillik sotuv yoki YaIM hajmi 50 mlrd dollardan oshgan 172 ta xo'jalik subyektidan nechtasi TMK hisoblanadi?


112 tasi. Qolgan 60 tasi davlatlar

400

Darslikda Shveysariyaning Nestlé konserni monomilliy kompaniyaga misol qilib keltirilgan. Ingliz-golland Royal Dutch Shell qaysi turga kiradi?


Multimilliy (baynalmilal) kompaniya

500

AQShda hissadorlik jamiyatlari shunday ataladi. Bu atama jahon iqtisodiy adabiyotiga asosan amerika kompaniyalarining ekspansiyasi tufayli kirib kelgan. U qaysi atama?

"Korporatsiya"

500

Beshinchi bosqich qaysi davrni qamrab oladi va uni qaysi texnologik o'zgarish belgilaydi?


XX asrning 90-yillaridan XXI asr boshigacha bo'lgan davr; uni kompyuter inqilobi va ilg'or texnologiyalar belgilaydi

500

Bosh kompaniyaning sho'ba va hamkor korxonalarini mintaqaviy bozorlarga chiqarish uchun ularga investitsiya kiritadigan kompaniya qanday ataladi? Afrikadagi qaysi misol bilan tushuntirilgan?


Maxsus investitsiya kompaniyasi. Misol: alkogolsiz ichimliklar sotuvchi Pepsi-Cola va Coca-Cola

500

TMKlar xorijiy tuzilmalarining sotuv hajmi 1990-yilda 5,1 trln dollar bo'lgan. 2022-yilga kelib u qanchaga yetgan va necha baravar oshgan?


38,2 trln dollarga yetgan, ya'ni 7 baravardan ko'proq oshgan

500

Darslikka ko'ra bosh tuzilmaning nizom jamg'armasidagi kapital ulushini qaysi belgi belgilaydi?


Milliy mansublik