Yirik shaharlardagi ekologik vaziyat va ularni bartaraf etishni modellashtirish

Atmosfera ifloslanishining kimyoviy tahlili

100

1. Fotokimyoviy smog jarayonida quyosh nuri ta’sirida azot oksidi (NO_x) qanday mahsulot hosil qiladi?

A) Is gazi (CO)

B) Fotokimyoviy smog

C) Sulfat kislota

D) Sof kislorod

B. Fotokimyoviy smog

200

. Is gazi (CO) nima sababdan inson salomatligi uchun juda xavfli?

A) Ko‘zni qamashtiradi

B) Gemoglobin bilan mustahkam birikma hosil qiladi

C) Suyaklarni yumshatadi

D) Vitaminlar miqdorini oshiradi

B. Gemoglobin bilan mustahkam birikma hosil qiladi

300

Yoqilg‘ining chala yonishi natijasida qaysi gaz hosil bo‘ladi?

A) Is gazi (CO)

B) Kislorod (O_2)

C) Azot (N_2)

D) Argon (Ar)

A. Is gazi

400

3. Oltingugurt dioksidi (SO_2) suv bilan reaksiyaga kirishganda nima hosil bo‘ladi?

A) Ishqor

B) Kislotali yomg‘irlar

C) Tuz

D) Distillangan suv

B. Kislotali yomgʻirlar 

500

Fotokimyoviy smog hosil bo‘lishida asosiy rolni qaysi modda o‘ynaydi?

A) CO_2

B) NO_x (Azot oksidlari)

C) CH_4

D) NaCl

B. Azot oksidlari 

Suv va tuproqdagi og‘ir metallar

100

Shahar sanoat oqovalari tarkibida uchraydigan zaharli ionlarni belgilang:

A) Na^+, K^+, Ca^{2+}

B) Pb^{2+}, Hg^{2+}, Cd^{2+}

C) Cl^-, SO_4^{2-}, NO_3^-

D) Mg^{2+}, Fe^{2+}, Zn^{2+}

B. Pb^{2+}, Hg^{2+}, Cd^{2+}

200

Og‘ir metallar o‘simliklar orqali qayerga kiradi?

A) Atmosferaning yuqori qatlamiga

B) Oziq-ovqat zanjiriga

C) Faqat dengiz suvi tarkibiga

D) Yer yadrosiga

B. Oziq ovqat zanjiriga

300

Og‘ir metallar tuproqning qaysi ko‘rsatkichini buzadi?

A) Rangini

B) Haroratini

C) Kislota-ishqor muvozanatini (pH)

D) Zichligini

C. Kislota-ishqor muvozanatini (pH)

400

Suvni og‘ir metallardan tozalashning kimyoviy usuli qanday nomlanadi?

A) Cho‘ktirish

B) Bug‘latish

C) Muzlatish

D) Aralashtirish

A. Choʻktirish

500

Pb^{2+} qaysi metallning ioni hisoblanadi?

A) Simob

B) Kadmiy

C) Qo‘rg‘oshin

D) Mis

C. Qoʻrgʻoshin 

Ekologik vaziyatni modellashtirish

100

Kelajakdagi ifloslanish darajasini oldindan aytib berish usuli nima deb ataladi?

A) Eksperiment

B) Modellashtirish

C) Kuzatish

D) Arxivlash

B. Modellashtirish 

200

Shahar bo‘ylab gazlarning tarqalishini matematik hisoblaydigan model qaysi?

A) Gauss dispersiya modeli

B) Nyuton modeli

C) Mendeleyev modeli

D) Arximed modeli

A. Gauss dispersiya modeli

300

CTM (Kimyoviy-transport modellari) nimalarni hisobga oladi?

A) Faqat aholi sonini

B) Reaksiya tezligi va shamol yo‘nalishini

C) Faqat binolar balandligini

D) Dengiz sathini

B. Reaksiya tezligi va shamol yo‘nalishini

400

Kompyuterli simulyatsiya yordamida nimani grafik tasvirlash mumkin?

A) O‘tmishdagi urushlarni

B) Zavod filtrlarining ekologiyaga ta’sirini

C) Sayyoralarning massasini

D) Okean tubining xaritasini

B. Zavod filtrlarining ekologiyaga ta’sirini

500

Ekologik modellashtirishning asosiy maqsadi nima?

A) Tabiatni boshqarish

B) Muammolarni bashorat qilish va yechim topish

C) Yangi metallar kashf qilish

D) Shaharlarni ko‘paytirish

B. Muammolarni bashorat qilish va yechim topish

Muammolarni bartaraf etishning kimyoviy yechimlari

100

Avtomobillarga o‘rnatiladigan katalizatorlar qaysi metallar asosida bo‘ladi?

A) Temir va mis

B) Platina yoki palladiy

C) Alyuminiy va rux

D) Natriy va magniy

B. Pt yoki Pd

200

Katalitik neytrallash jarayonida zararli gazlar qanday moddalarga aylanadi?

A) Kislota va tuzga

B) CO_2 va N_2 ga

C) Og‘ir metallarga

D) Is gaziga

B. CO_2 va N_2

300

Faollashtirilgan ko‘mir va seolitlar yordamida tozalash usuli nima deyiladi?

A) Adsorbsiya

B) Distillash

C) Elektroliz

D) Oksidlanish

A. Adsorbsiya

400

Tuproqdagi og‘ir metallarni yutuvchi o‘simliklardan foydalanish usuli qanday ataladi?

A) Fotosintez

B) Fito-remediatsiya

C) Denaturatsiya

D) Gidratatsiya

B. Fito-remediatsiya

500

Adsorbsiya usuli asosan nimalarni tozalashda qo‘llaniladi?

A) Faqat tuproqni

B) Havo va suvni

C) Faqat plastik buyumlarni

D) Quyosh panellarini

B. Havo va suvni

Xulosa va Umumiy savollar

100

2000-2024-yillar oralig‘ida antropogen yuklamaning o‘sishi qanday sur’atda bo‘lgan?

A) Sekinlashgan

B) Eksponentsial (juda tez)

C) To‘xtagan

D) Bir xil qolgan

B. Eksponentsial (juda tez)

200

Suvdagi nitrat va fosfatlar miqdori necha foizga oshgan?

A) 50%

B) 100%

C) 170%

D) 200%

C) 170%

300

Evtrofikatsiya nima?

A) Havoning isishi

B) Suv havzalarining "gullashi" (ifloslanishi)

C) Muzliklarning erishi

D) Daraxtlarning qurishi

B. Suv havzalarining "gullashi" (ifloslanishi)

400

Yashil kimyo" texnologiyasi nima uchun kerak?

A) Kimyoviy muvozanatni saqlash va samarali yechimlar uchun

B) Faqat o‘simliklarni bo‘yash uchun

C) Yoqilg‘i narxini oshirish uchun

D) Metallarni eritish uchun

A. Kimyoviy muvozanatni saqlash va samarali yechimlar uchun

500

Shaharlarning barqaror rivojlanishi bu — ...

A) Ko‘proq zavod qurish

B) Tabiat va texnologiya o‘rtasidagi kimyoviy muvozanatni saqlash

C) Faqat avtomobillardan foydalanish

D) O‘rmonlarni kesish

B. Tabiat va texnologiya o‘rtasidagi kimyoviy muvozanatni saqlash