1
Кредитнинг асосий хусусиятлари
Қайтариш шарти, Муддатлилик, Тўловлилик, Ишончлилик
Кредит муносабатларининг иштирокчилари
Кредитор, Дебитор (қарздор
Jismoniy shaxslarga beriladigan kredit turlari
Iste’mol krediti, Avtokredit, Ipoteka krediti, Mikroqarzlar, Overdraft,
kredit foizlarini tasniflanishi foizlarni hisoblash bo'yicha
oddiy va murakkab
..........foiz stavkalarda kreditor va mijoz o‘rtasida bazaviy stavka o‘zgarishiga (Markaziy bankning qaytamoliyalashtirish stavkasi yoki banklararo va pul bozorlari stavkalari) asosan shartnomaga o‘zgartirish kiritish nazarda tutiladi
Suzib yuruvchi foiz stavka
Foiz stavkalari quyidagilarga bo’linadi
MBning asosiy foiz stavkasi, Oddiy foiz stavkasi, Murakkab foiz stavkasi, nominal va real foiz stavkasi
............pul aktivlarining joriy bahosini aks ettiruvchi inflyatsiyani hisobga olingan bozor foiz stavkasi.
Nominal foiz stavka
.........nominal foiz stavkasidan inflasiyani o’sish tempini/darajasini olib tashlanib topiladi.
Real foiz stavka
.............Bu qarzni to'lash tizimi bo'lib, unda qarz oluvchi har oyda har xil miqdorda to'laydi, uning miqdori kamayish tendensiyasiga ega, yani kamayib boradi
Differensallashgan kredit to’lov
............bu korxonalar va tadbirkorlik subyektlari o'rtasida tovarlar, xizmatlar yoki ishlar uchun kechiktirib to'lash sharti bilan beriladigan kreditlar
Tijorat kreditlari
Kredit muddati odatda 6 oydan 5 yilgacha bo‘ladi va foiz stavkasi bank siyosatiga hamda mijozning moliyaviy holatiga qarab belgilanadi.
iste’mol krediti
Дебиторларни санаб беринг
•Корхоналар (юридик шахслар), Хусусий тадбиркорлар, Аҳоли (жисмоний шахслар), •Давлат ташкилотлари
Кредит муносабатларининг асосий принциплари
Қайтариш принципи, Муддатлилик принципи, Тўловлилик принципи, Мақсадлилик принципи, Ишончлилик принципи
hisobvaraqlardan ortiqcha pul ishlatish imkoni bo‘lib, tezkor va qisqa muddatli likvidnost muammolarini bartaraf etadi. Foizlar faqat ishlatilgan summaga nisbatan olinadi. Ko‘pincha karta yoki korporativ hisob uchun belgilanadi bu
Overdraft
Kredit tarixini baholash Tekshiruv jarayonida bank quyidagi ko'rsatkichlarga e'tibor beradi:
•yopilgan va amaldagi kreditlar soni;
•muddati o’tgan to’lovlar soni va davomiyligi – asosiy e’tibor 30 kun va undan ortiq kechikishlarga qaratiladi.
kredit tarixini baholashda Yuqori ballni quyidagilar beradi:
•ilgari olingan kreditlar uchun yaxshi kredit tarixi;
• qarz oluvchining ko'chmas mulki, avtomobili, hisobvaraqlari va depozitlarida mablag’lari mavjudligi;
• mehnatga layoqatli yoshi;
ohirgi ish joyida uzoq muddat davomida ishlashi va h.k.
O‘zbekistonda nechta tijorat banki faoliyat yuritadi?
36 ta
2025-yil oxirida qariyb qancha fuqaro o‘ziga kredit rasmiylashtirilishini taqiqlagan?
438 ming
mijozning belgilangan muddat davomida o'z majburiyatlarini to'lash bu
to'lov qobiliyati
Mijozning kredit tarixi quyidagi 3ta xolat yuzaga kelgan taqdirda salbiy hisoblanadi:
Kredit to’lovlari ketma-ket 3 oy kechiktirilib to’lansa;
• Muddati o’tgan qarzdorlikni so’ndirish masalasi bank tomonidan sudga oshirilsa;
• Muddati o’tgan qarzdorlik bank zarari hisobidan qoplansa.
........ko'rsatkichi deganda qarz oluvchining kredit yoki mikroqarzlari bo'yicha o'rtacha oylik to'lovlari miqdorining uning o'rtacha oylik daromadi miqdoriga bo'lgan nisbati tushuniladi.
Qarz yuki
Kredit foiziga ta’sir qiluvchi omillar.
- ichki omillar
- tashqi omillar
........bu qarz majburiyatini tasdiqlovchi qimmatli qog'oz bo'lib, uning egasiga belgilangan muddatda ma'lum miqdordagi pulni olish huquqini beradi. Bu kredit turi korxonalarga o'z faoliyatini uzluksiz davom ettirish va bozor talablariga tezkor javob berish imkonini beradi.
Veksel
Кредит рисклари Асосий рискларнинг турлари
Кредит риски, Ликвидлик риски, Фоиз ставкаси риски, Валюта риски, Операцион риск
................bu davlatning iqtisodiy siyosatini amalga oshirish, strategik ahamiyatga ega tarmoqlarni rivojlantirish va ijtimoiy dasturlarni moliyalashtirish maqsadida beriladigan qarz munosabatlari. Davlat kreditor sifatida ham, debitor sifatida ham ishtirok etishi mumkin.
davlat krediti